Kudumbasree
ഏഴിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് കുടുംബശ്രീ
സ്ത്രീശാക്തീകരണത്തിലൂടെ കുടുംബത്തിന്റെയും സമൂഹത്തിന്റെയും സമഗ്ര വികസനം
കേരള സർക്കാരിന്റെ ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനവും വനിതാ ശാക്തീകരണവും ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സംസ്ഥാന ദൗത്യമാണ് കുടുംബശ്രീ. 1998-ൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച കുടുംബശ്രീ ഇന്ന് കേരളത്തിലെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുമായി ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്ന ശക്തമായ വനിതാ കൂട്ടായ്മയായി വളർന്നിട്ടുണ്ട്.
‘കുടുംബശ്രീ’ എന്ന പേര് തന്നെ ‘കുടുംബത്തിന്റെ ഐശ്വര്യം’ എന്ന ആശയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ പുരോഗതി ഉറപ്പാക്കുന്നതിനൊപ്പം സ്ത്രീകളുടെ ആത്മവിശ്വാസം, നേതൃത്വശേഷി, സംരംഭകത്വം, സാമൂഹിക പങ്കാളിത്തം എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലും കുടുംബശ്രീ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
കുടുംബശ്രീയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ
- ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം
- സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണം
- സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വയംതൊഴിലും സംരംഭകത്വ അവസരങ്ങളും ഒരുക്കുക
- കുടുംബങ്ങളുടെ വരുമാനവും ജീവിതനിലവാരവും മെച്ചപ്പെടുത്തുക
- സ്ത്രീകളുടെ സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ പങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കുക
- സമൂഹാധിഷ്ഠിത വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുക
- സർക്കാർ പദ്ധതികളും സേവനങ്ങളും അർഹരായ കുടുംബങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുക
- പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക വികസനത്തിന് പിന്തുണ നൽകുക
കുടുംബശ്രീയുടെ സംഘടനാ ഘടന
കുടുംബശ്രീയുടെ പ്രത്യേകത അതിന്റെ മൂന്നുതല സമൂഹാധിഷ്ഠിത സംഘടനാ സംവിധാനമാണ്.
1. അയൽക്കൂട്ടം – NHG
Neighbourhood Group (NHG) ആണ് കുടുംബശ്രീയുടെ അടിസ്ഥാന ഘടകം. ഒരു പ്രദേശത്തെ വനിതകൾ ചേർന്ന് രൂപീകരിക്കുന്ന അയൽക്കൂട്ടങ്ങൾ കുടുംബശ്രീ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അടിത്തറയാണ്.
അയൽക്കൂട്ടങ്ങളിലൂടെ:
- സമ്പാദ്യവും വായ്പാ പ്രവർത്തനങ്ങളും
- കുടുംബങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ തിരിച്ചറിയൽ
- സാമൂഹിക വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ
- ഉപജീവന പ്രവർത്തനങ്ങൾ
- ആരോഗ്യ–വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾ
- വിവിധ സർക്കാർ പദ്ധതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ബോധവൽക്കരണം
എന്നിവ നടപ്പാക്കുന്നു.
2. ഏരിയ ഡെവലപ്‌മെന്റ് സൊസൈറ്റി – ADS
ഒരു വാർഡിലെ വിവിധ അയൽക്കൂട്ടങ്ങളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന ഘടകമാണ് Area Development Society (ADS).
വാർഡ് തലത്തിലുള്ള കുടുംബശ്രീ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഏകോപനം, വികസന ആവശ്യങ്ങൾ കണ്ടെത്തൽ, അയൽക്കൂട്ടങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പിന്തുണ നൽകൽ തുടങ്ങിയവ ADS-ന്റെ പ്രധാന ചുമതലകളാണ്.
3. കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്‌മെന്റ് സൊസൈറ്റി – CDS
ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്/തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപന പരിധിയിലെ ADS-കളെ ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന ഉന്നതതല സംഘടനയാണ് Community Development Society (CDS).
തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനവുമായി സഹകരിച്ച് വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതിനും കുടുംബശ്രീ പദ്ധതികളുടെ ഏകോപനത്തിനും CDS പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
പ്രധാന പ്രവർത്തന മേഖലകൾ
കുടുംബശ്രീയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതല്ല. സാമൂഹിക വികസനം, പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക വികസനം, സ്ത്രീശാക്തീകരണം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന വിശാലമായ മേഖലകളിലാണ് കുടുംബശ്രീ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണം
- ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾ
- സ്വയംതൊഴിൽ പദ്ധതികൾ
- വായ്പാ സൗകര്യങ്ങൾ
- ബാങ്ക് ലിങ്കേജ്
- കൂട്ടായ സംരംഭങ്ങൾ
- ഉപജീവന പദ്ധതികൾ
കൃഷിയും ഉപജീവനവും
- കൂട്ടുകൃഷി
- ജൈവകൃഷി
- പച്ചക്കറി കൃഷി
- മൃഗപരിപാലനം
- വിവിധ കാർഷികാധിഷ്ഠിത സംരംഭങ്ങൾ
സാമൂഹിക വികസനം
- ആരോഗ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ
- വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങൾ
- സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കുമുള്ള വിവിധ പദ്ധതികൾ
- പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളുടെ സാമൂഹിക ഉൾപ്പെടുത്തൽ
- ബോധവൽക്കരണ പരിപാടികൾ
സ്ത്രീശാക്തീകരണം
കുടുംബശ്രീ സ്ത്രീകൾക്ക് സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുന്നതിനൊപ്പം നേതൃത്വശേഷി, തീരുമാനമെടുക്കാനുള്ള കഴിവ്, സാമൂഹിക ഇടപെടൽ, പ്രാദേശിക ഭരണത്തിലുള്ള പങ്കാളിത്തം എന്നിവ വളർത്തുന്നതിനും സഹായിക്കുന്നു.
കുടുംബശ്രീയും തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളും
കുടുംബശ്രീയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ഏകോപിപ്പിച്ചാണ് നടപ്പാക്കുന്നത്. ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ വികസന പദ്ധതികൾ, ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന പ്രവർത്തനങ്ങൾ, സ്ത്രീശാക്തീകരണ പദ്ധതികൾ, ഉപജീവന പദ്ധതികൾ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കുടുംബശ്രീ സജീവ പങ്കാളിയാണ്.
കുടുംബശ്രീയും പ്രാദേശിക വികസനവും
പ്രാദേശിക ജനങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ താഴെത്തട്ടിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തി വികസന പദ്ധതികളിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിൽ കുടുംബശ്രീയ്ക്ക് പ്രധാന പങ്കുണ്ട്. അയൽക്കൂട്ട തലത്തിൽ തയ്യാറാക്കുന്ന ആവശ്യങ്ങൾ ADS, CDS തലങ്ങളിലൂടെ ഏകോപിപ്പിച്ച് തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ വികസന ആസൂത്രണവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന രീതിയാണ് പിന്തുടരുന്നത്.
ബാലസഭ
കുട്ടികളുടെ സാമൂഹികവും നേതൃത്വപരവുമായ കഴിവുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനായി കുടുംബശ്രീയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ബാലസഭ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കുട്ടികളുടെ പങ്കാളിത്തം, സർഗാത്മകത, നേതൃത്വശേഷി, ജനാധിപത്യബോധം, പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ബാലസഭ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു.
ഏഴിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ കുടുംബശ്രീ
ഏഴിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ കുടുംബശ്രീയുടെ പങ്കാളിത്തം പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. സ്ത്രീകളെ സാമൂഹികമായും സാമ്പത്തികമായും ശാക്തീകരിക്കുന്നതിനും കുടുംബങ്ങളുടെ ഉപജീവന സാധ്യതകൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും വിവിധ കുടുംബശ്രീ യൂണിറ്റുകളും അയൽക്കൂട്ടങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ വിവിധ വികസന പദ്ധതികളുമായി സഹകരിച്ച് സ്ത്രീശാക്തീകരണം, ഉപജീവനം, സംരംഭകത്വം, സാമൂഹിക വികസനം, ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ കുടുംബശ്രീ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ് ലക്ഷ്യം.
നമ്മുടെ ലക്ഷ്യം
“സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടായ്മയിലൂടെ കുടുംബങ്ങളുടെ പുരോഗതിയും സമൂഹത്തിന്റെ സമഗ്ര വികസനവും ഉറപ്പാക്കുക.”
കുടുംബശ്രീയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൂടുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെ സ്ത്രീകളുടെ കഴിവുകളും വിഭവങ്ങളും പ്രയോജനപ്പെടുത്തി സ്വയംപര്യാപ്തമായ കുടുംബങ്ങളും ശക്തമായ സമൂഹവും വികസിതമായ ഏഴിക്കരയും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനാണ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
