സ്ഥാപന ഘടന

ഒരു ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ സ്ഥാപന ഘടന (Institutional Structure of Grama Panchayat) ജനാധിപത്യ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ സംവിധാനമാണ്. പഞ്ചായത്തിന്റെ ഭരണവും വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളും കാര്യക്ഷമമായി നടത്തുന്നതിനായി വിവിധ ഘടകങ്ങൾ ചേർന്നാണ് ഈ ഘടന രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.

1. ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് കമ്മിറ്റി

ജനപ്രതിനിധികളടങ്ങിയ ഭരണസമിതിയാണ് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് കമ്മിറ്റി. പഞ്ചായത്തിന്റെ നയപരമായ തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നു. പഞ്ചായത്തിന്റെ വികസനവും ഭരണപരമായ കാര്യങ്ങളും നിയന്ത്രിക്കുന്നു.

പ്രധാന സ്ഥാനങ്ങൾ
  • പ്രസിഡന്റ്
  • വൈസ് പ്രസിഡന്റ്
  • സ്ഥിരം സമിതി അധ്യക്ഷന്മാർ
  • വാർഡ് മെമ്പർമാർ

2. പ്രസിഡന്റ് & വൈസ് പ്രസിഡന്റ്

പഞ്ചായത്തിന്റെ പ്രധാന ഭരണനേതാക്കളാണ് പ്രസിഡന്റും വൈസ് പ്രസിഡന്റും. ഭരണനടപടികൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുന്നു.

പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡന്റ്

  • പഞ്ചായത്തിന്റെ ഭരണ തലവൻ.
  • യോഗങ്ങൾക്ക് അധ്യക്ഷത വഹിക്കുന്നു.
  • സർക്കാർ പദ്ധതികളുടെ നടപ്പാക്കൽ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു.

വൈസ് പ്രസിഡന്റ്

  • പ്രസിഡന്റിന്റെ അഭാവത്തിൽ ചുമതലകൾ നിർവഹിക്കുന്നു.
  • ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ സഹകരിക്കുന്നു.

3. സ്ഥിരം സമിതികള്‍(സ്റ്റാൻഡിംഗ് കമ്മിറ്റികൾ)

വികസനം, ധനകാര്യം, ആരോഗ്യ-വിദ്യാഭ്യാസം, ക്ഷേമം,  തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രത്യേക സമിതികളാണ്.

ധനകാര്യ സ്ഥിരം സമിതി
  • ബജറ്റ്, നികുതി, സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു.
വികസന സ്ഥിരം സമിതി
  • വികസന പദ്ധതികളും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും.
ക്ഷേമകാര്യ സ്ഥിരം സമിതി
  • സാമൂഹ്യക്ഷേമ പദ്ധതികൾ, സ്ത്രീ-ശിശു ക്ഷേമം തുടങ്ങിയവ.
ആരോഗ്യ-വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥിരം സമിതി
  • ആരോഗ്യവും വിദ്യാഭ്യാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ.

4. സ്റ്റിയറിംഗ് കമ്മിറ്റി

 സ്ഥിരം സമിതി ചെയർപേഴ്സൺ മാരടങ്ങുന്ന കമ്മിറ്റിയാണ് സ്റ്റിയറിംഗ് കമ്മിറ്റി.

5. പഞ്ചായത്ത് സെക്രട്ടറി

പഞ്ചായത്തിന്റെ പ്രധാന ഭരണ ഉദ്യോഗസ്ഥനാണ് സെക്രട്ടറി. ഓഫീസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ, ഫയൽ നടപടികൾ, ഭരണ നിർവഹണം എന്നിവ ഏകോപിപ്പിക്കുന്നു.സർക്കാർ ഉത്തരവുകൾ നടപ്പാക്കുന്നു.

6. ജീവനക്കാർ

സെക്രട്ടറി, അസി.സെക്രട്ടറി, ഹെഡ് ക്ലാർക്ക്, അക്കൗണ്ടൻറ്, 3 സീനിയർ ക്ലർക്കുമാർ, 3 ക്ലർക്കുമാർ, ഓഫീസ് അറ്റന്‍ഡന്‍റ്, പാർട്ട് ടൈം സ്വീപ്പർ

7. ഗ്രാമസഭ

പഞ്ചായത്തിലെ ജനങ്ങളുടെ പൊതുയോഗമാണ് ഗ്രാമസഭ. വികസന പദ്ധതികൾ, പൊതുജന ആവശ്യങ്ങൾ, ക്ഷേമ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവ ചര്‍ച്ച ചെയ്ത് തീരുമാനങ്ങൾ നിര്‍ദേശിക്കുന്നു.പഞ്ചായത്തിലെ എല്ലാ വോട്ടർമാരും ഉൾപ്പെടുന്ന പൊതുസഭയാണ് ഗ്രാമസഭ.

  • പഞ്ചായത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ജനാധിപത്യ വേദിയാണ്.
  • വികസന പദ്ധതികൾ ചർച്ച ചെയ്യുകയും അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
  • ജനങ്ങളുടെ പരാതികളും ആവശ്യങ്ങളും പരിഗണിക്കുന്നു.

8. വാർഡുകൾ 

  • വാർഡ് സമിതി

  • പഞ്ചായത്ത്  വാർഡുകളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു.
  • ഓരോ വാർഡിനും ഒരു തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട മെമ്പർ ഉണ്ടായിരിക്കും.
  • വാർഡ് തല പ്രശ്നങ്ങൾ പഞ്ചായത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നു.

    പഞ്ചായത്തിന്റെ ഘടന – ലളിത രൂപത്തിൽ

  • ഗ്രാമസഭ
        ↓
    ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് കമ്മിറ്റി
        ↓
    പ്രസിഡന്റ് ─ വൈസ് പ്രസിഡന്റ്
        ↓
    സ്ഥിരം സമിതികൾ
        ↓
    സെക്രട്ടറി & ഭരണവിഭാഗം
        ↓
    വാർഡ് തല പ്രവർത്തനങ്ങൾ

  • കേരള പഞ്ചായത്ത് രാജ് നിയമപ്രകാരം ഈ ഘടന ഗ്രാമതല ഭരണവും വികസനവും ജനപങ്കാളിത്തത്തോടെ നടപ്പാക്കുന്നതിനായാണ് രൂപീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.